پژوهشی جدید نشان می‌دهد طول عمر انسان ممکن است بسیار بیشتر از آن چیزی باشد که پیش‌تر تصور می‌شد و تا ۱۵۶ سال هم برسد.

زندگی بیش از ۱۰۰ سال کلا پدیده‌ای نادر محسوب می‌شود و بسیاری از پژوهشگران هم مدت‌ها بر این باور بودند که حد نهایی‌ طول عمر انسان به‌طور طبیعی حدود ۱۲۲ سال است. این موضوعی در پژوهش منتشرشده در سال ۲۰۲۱ در مجله آنکوساینس (Oncoscience) نیز مطرح شد. با این حال، پژوهشی جدید نشان می‌دهد که طول عمر انسان ممکن است بسیار بیشتر از آن چیزی باشد که قبلا تصور می‌شد.

به گزارش آپ‌ورتی، پژوهشگران روس در مقاله‌ای که ژوییه ۲۰۲۶ در نشریه ان‌پی‌جی ایجینگ (npj Aging) منتشر شد، این احتمال را مطرح کردند که انسان‌ها ممکن است ظرفیت زندگی تا ۱۵۶سالگی را داشته باشند.

اوگنی افیموف، ولاد فدوتوف و لئونید مالائف، پژوهشگران روس، در این تحقیق که بر اساس بررسی دی‌ان‌ای انسان و فرایند پیری بدن انجام شد، دریافتند یکی از سازوکارهای دخیل در پیری موسوم به جهش‌های سوماتیکی یا بدنی (somatic mutations) ممکن است کلید افزایش طول عمر انسان باشد.

جهش‌های سوماتیک به تغییراتی در دی‌ان‌ای گفته می‌شود که پس از تولد در سلول‌های بدن (به جز سلول‌های تولیدمثلی) اتفاق می‌افتند و می‌توانند به دلیل عوامل محیطی مانند تابش اشعه یو‌وی، تماس با مواد شیمیایی سرطان‌زا یا به دلیل خطاهای تصادفی هنگام تقسیم سلولی رخ دهند. این جهش‌ها در سلول‌های جنسی رخ نمی‌دهند و به نسل‌های بعدی منتقل نمی‌شوند و تاثیر آن‌ها معمولا محدود به بافت یا عضوی است که جهش آنجا اتفاق افتاده است. به همین دلیل به آن‌ها جهش‌های پیکری هم گفته می‌شود. این جهش‌ها با گذشت زمان و طی فرایند پیری نقش ایفا می‌کنند و گمان می‌رود یکی از عواملی باشند که طول عمر انسان را محدود می‌کنند.

در حال حاضر، هیچ درمانی وجود ندارد که بتواند آسیب‌های ناشی از این جهش‌ها را در سلول‌های انسان معکوس کند.

البته برخی اندام‌ها مانند کبد، می‌توانند سلول‌های خود را بازسازی و به جبران آثار جهش‌های سوماتیک کمک کنند، اما دو اندام حیاتی بدن یعنی مغز و قلب از چنین قابلیتی برخوردار نیستند، زیرا برخی اجزای آن‌ها، نورون‌ها در مغز و سلول‌های عضلانی قلب، به‌آسانی بازسازی نمی‌شوند.

 این یافته با داده‌های سازمان بهداشت جهانی که نشان می‌دهد بیماری‌های قلبی و زوال عقل از مهم‌ترین علل مرگ‌ومیر به شمار می‌روند، همخوانی دارد.

جردن وایس، استادیار و پژوهشگر حوزه سالمندی در دانشکده پزشکی گروسمن دانشگاه نیویورک، به نیوزویک گفت: «بیماری‌هایی مانند زوال عقل و نارسایی قلبی که امکان زندگی مستقل و سالم را از افراد می‌گیرند، دقیقا بیشترین فشار را بر بافت‌هایی وارد می‌کنند که قابلیت بازسازی ندارند. بنابراین فاصله میان طول عمر افراد و مدتی که سالم می‌مانند، حاصل یک اختلال عمومی در سراسر بدن نیست، بلکه عمدتا در اندام‌هایی ایجاد می‌شود که برای جایگزین کردن سلول‌های فرسوده خود، راهی ندارند.»

زندگی تا ۱۵۶سالگی

پژوهشگران مدلی طراحی کردند که آثار جهش‌های سوماتیک در آن حذف شده بود. بر اساس نتایج این مدل، در صورت نبود چنین جهش‌هایی، انسان‌ها به‌طور بالقوه می‌توانند تا ۱۵۶ سال عمر کنند.

با این حال، پژوهشگران نقش دیگر فرایندهای زیستی موثر بر پیری از جمله اختلال عملکرد میتوکندری‌ها، تغییرات تدریجی اپی‌ژنتیکی، کوتاه‌ شدن تلومرها و کاهش توانایی بدن در حفظ تعادل و سلامت پروتئین‌ها را نادیده نگرفتند.

اگله پاویده، داروساز و پژوهشگر پزشکی بازساختی، به نیوزویک گفت ارزش این پژوهش در آن است که موضوعی را که دانشمندان مدت‌ها به آن ظن داشتند، به‌صورت کمی اندازه‌گیری کرد. این پژوهش ثابت می‌کند که انباشته‌ شدن آسیب‌های دی‌ان‌ای در سلول‌های ما یکی از دلایلی است که نمی‌توانیم تا ابد زندگی کنیم، اما در عین حال نشان می‌دهد که بدن ما یک سامانه‌ پیچیده است و این عامل تنها یک قطعه از پازلی بسیار بزرگ‌تر محسوب می‌شود.»

آینده تحقیقات مقابله با پیری

پژوهش جدید دانشمندان را ترغیب می‌کند درمان‌های با هدف پیشگیری از آسیب‌های ناشی از جهش‌های سوماتیک یا ترمیم آن‌ها را بیشتر بررسی کنند.

وایس گفت: «اندام‌های دارای قابلیت بازسازی همین حالا نیز می‌توانند چندین دهه آسیب دی‌ان‌ای را بدون مشکل چندانی، تحمل کنند و محافظت بیشتر از آن‌ها دستاورد چندانی محسوب نمی‌شود. مسئله دشوارتر و ارزشمندتر، حفظ دی‌ان‌ای سلول‌های مغز و قلب است.»

اگرچه پژوهش جدید برای افزایش طول عمر انسان راهکاری ارائه نمی‌کند، مطالعات پیشین برخی عادت‌های مرتبط با سبک زندگی را شناسایی کرده‌اند که می‌توانند به افراد کمک کنند سالم‌تر پیر شوند. این عادت‌ها به گفته موسسه ملی سلامت آمریکا، عبارت‌اند از: سیگار نکشیدن، حفظ وزن مناسب، خواب مطلوب، زدن واکسن‌های توصیه‌شده، انجام دادن غربالگری‌های پیشگیرانه سرطان و درمان فشارخون و کلسترول بالا.

لوییجی فروچی، مدیر علمی موسسه ملی سالمندی آمریکا، این موضوع را چنین بیان کرد: «مردم نشان داده‌اند که با این اقدام‌ها، که همگی عملی و امکان‌پذیرند، می‌توان طول عمر را ۱۰ سال افزایش داد. ما به قرصی جادویی نیاز نداریم. آن قرص جادویی همین حالا نیز وجود دارد.»